SEBA Class 10 Assamese Chapter 2 জিকিৰ – Question Answer, Summary, MCQ & Notes
class 10 Assamese chapter 2 question answer
class 10 Assamese chapter 2 question answer assamese medium
দশম শ্ৰেণীৰ অসমীয়া পাঠ্যপুথিৰ 2 নং অধ্যায় জিকিৰ ৰ সকলো পাঠভিত্তিক প্ৰশ্ন-উত্তৰ ইয়াত সুন্দৰকৈ সহজ সৰল ভাষাত দিয়া হৈছে।
জিকিৰ
পাঠভিত্তিক প্ৰশ্ন-উত্তৰ
প্ৰশ্নাৱলীঃ
১। চমু উত্তৰ দিয়াঃ
(ক) জিকিৰৰ ৰচক কোন?
উত্তৰঃ জিকিৰৰ ৰচক হ’ল আজান পীৰ (শ্বাহ মিলান), যি এগৰাকী সুফী সাধু আছিল। তেওঁ অসমলৈ ইছলাম ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিবলৈ আহিছিল।
(খ) জিকিৰবোৰক কিহৰ লগত তুলনা কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ জিকিৰবোৰক হিন্দু ধৰ্মৰ ভজন-কীৰ্তন বা বৰগীতৰ লগত তুলনা কৰিব পাৰি। দুয়োটাই ভক্তি আৰু ঈশ্বৰৰ প্ৰশংসাত ৰচিত।
(গ) ‘জিকিৰ’ শব্দটো কি শব্দৰ পৰা ওলাইছে?
উত্তৰঃ ‘জিকিৰ’ শব্দটো আৰবী “ذکر” (জিকৰ) শব্দৰ পৰা ওলাইছে, যাৰ অৰ্থ হ’ল “ঈশ্বৰক স্মৰণ কৰা বা ঘনে ঘনে নাম লোৱা”।
২। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ অৰ্থ লিখাঃ
ৰছুল – ঈশ্বৰৰ প্ৰেৰিত পুৰুষ, আল্লাৰ দূত (ইছলাম ধৰ্মমত)
মোমিন – বিশ্বাসী মুছলমান, আল্লাত বিশ্বাস ৰখা ব্যক্তি
ৰহম – দয়া, কৃপা, মৰম
কুটুব – ধ্ৰুৱতৰা, আকাশৰ কেন্দ্ৰবিন্দু, সুফীসকলৰ আধ্যাত্মিক নেতা
বান্দা – ভৃত্য, দাস, আল্লাহৰ সেৱক
৩। ‘মক্কাৰ দুৱাৰত চাহাব জীৱই মাৰে তালি।
যেনে শালে শ’লৰ লগত দৰিকাৰ টপালি।’
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকিৰ জৰিয়তে আজান ফকিৰে মানৱ জীৱনৰ এক গভীৰ আধ্যাত্মিক সত্য বিশ্লেষণ কৰিছে।
১) বাহ্যিক আচৰণ আৰু আন্তৰিক বিশ্বাসৰ পাৰ্থক্যঃ
- “মক্কাৰ দুৱাৰত চাহাব জীৱই মাৰে তালি” – ইয়াত মক্কা (ইছলামৰ পবিত্ৰ স্থান)লৈ গৈ বাহ্যিকভাৱে তালি মৰা বা নাম-জিকিৰ কৰাক সূচায়। কিন্তু এই কাৰ্য্য কেৱল অনুকৰণ বা দেখুৱাবলৈ কৰা হ’লে ইয়াৰ কোনো আধ্যাত্মিক মূল্য নাথাকে।
২) শালে শ’লৰ দৃষ্টান্তঃ
-
“যেনে শালে শ’লৰ লগত দৰিকাৰ টপালি” – ইয়াত শাল (শিয়ালে) শ’ল (সিংহ)ৰ দৰে ডাঙৰকৈ কাণ নচুৱাৰ দৃষ্টান্ত দিয়া হৈছে। শিয়ালে সিংহৰ দৰে আচৰণ কৰিলেও সিংহৰ শক্তি আৰু প্ৰকৃত সত্তা তাৰ ভিতৰত নাথাকে। ঠিক তেনেদৰে, মানুহে বাহ্যিকভাৱে ধৰ্মীয় আচৰণ কৰিলেও যদি অন্তৰত ঈশ্বৰৰ প্ৰতি সঁচা বিশ্বাস নাথাকে, তেন্তে ই নিস্ফল।
৩) অন্তৰ্নিহিত ভাৱঃ
- কবিয়ে ইয়াৰ জৰিয়তে কৈছে যে ঈশ্বৰক লাভ কৰিবলৈ হ’লে বাহ্যিক কাৰ্য্য-কলাপতকৈ আন্তৰিক ভক্তি আৰু শুদ্ধ মনৰ প্ৰয়োজন।
- ঈশ্বৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট স্থানত সীমাবদ্ধ নহয়, তেওঁ বিৰাজ কৰে ভক্তৰ হৃদয়ত।
- মুখেৰে নাম লোৱা আৰু অন্তৰেৰে অসৎ কাম কৰা মানুহ কেতিয়াও ঈশ্বৰক লাভ কৰিব নোৱাৰে।
৪। বাখ্যা কৰাঃ
(ক) “পানী মৰে পিয়াহত, অগ্নি মৰে জাৰত।
খোদা ৰছুল লুকাই আছে, মোমিনৰ আঁৰত।।”
উত্তৰঃ
প্ৰসংগঃ
উদ্ধৃত পদফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত আজান ফকিৰ ৰচিত ‘জিকিৰ’ নামৰ পাঠৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।
সংগতিঃ
এই পদফাঁকিৰ জৰিয়তে কবিয়ে আল্লাৰ সান্নিধ্য লাভৰ পথ আৰু আন্তৰিক বিশ্বাসৰ গুৰুত্ব সম্পৰ্কে এক গভীৰ দাৰ্শনিক ভাৱ প্ৰকাশ কৰিছে।
ব্যাখ্যাঃ
১. পানী মৰে পিয়াহত, অগ্নি মৰে জাৰত
- এই শাৰীটোৱে এটা বিৰোধাভাস (Paradox)ৰ জৰিয়তে এক গভীৰ সত্য ফুটাই তুলিছে।
- পানী নিজেই তৃষ্ণা নিবাৰণৰ উৎস, কিন্তু তৃষ্ণাৰ্তই যদি পানীক চিনি নাপায় বা ব্যৱহাৰ নকৰে, তেন্তে পানী থকাৰ পিছতো সি তৃষ্ণাতেই মৰে।
- অগ্নিই নিজেই উষ্ণতাৰ আধাৰ, কিন্তু জাৰত কঁপি থকাজনে যদি জুইৰ ওচৰলৈ নাযায়, তেন্তে জুই থকাৰ পিছতো সি জাৰতে কষ্ট পায়।
- ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল – সমস্যাৰ সমাধান অনেক সময়ে আমাৰ ওচৰতে থাকে, কিন্তু আমি তাক বিচাৰি নোপোৱাৰ বাবে কষ্ট পাওঁ।
২. খোদা ৰছুল লুকাই আছে, মোমিনৰ আঁৰত
- খোদা (আল্লা/ঈশ্বৰ) আৰু ৰছুল (পয়গম্বৰ/দূত) মোমিন (বিশ্বাসী মুছলমান)ৰ হৃদয়তে লুকাই আছে।
- অৰ্থাৎ ঈশ্বৰক বিচাৰিবলৈ দূৰৈৰ পবিত্ৰ স্থানলৈ যোৱাৰ প্ৰয়োজন নাই, তেওঁ ভক্তৰ অন্তৰতেই বিৰাজমান।
- যিদৰে পানী আৰু জুইক চিনি ল’লে হে তাৰ পৰা উপকৃত হ’ব পাৰি, তেনেদৰে আল্লাক চিনিবলৈ আৰু তেওঁৰ ওচৰলৈ যাবলৈ হ’লে আন্তৰিক বিশ্বাস আৰু ভক্তিৰ প্ৰয়োজন।
- মুখেৰে নাম লোৱা আৰু বাহ্যিক আচৰণতকৈ হৃদয়ৰ পৰিবৰ্তন আৰু আন্তৰিকতাইহে আমাক আল্লালৈ লৈ যাব পাৰে।
এই পদফাঁকিৰ মূল বাণী হ’ল – ঈশ্বৰ কোনো দূৰৰ বস্তু নহয়, তেওঁ আমাৰ হৃদয়তে বিৰাজ কৰে। আমাক মাত্ৰ তেওঁক চিনি ল’বলৈ আৰু হৃদয়ৰ চকুৰে দেখা পাবলৈ সচেতন হ’ব লাগে। বাহ্যিক আচাৰ-ব্যৱহাৰতকৈ আন্তৰিক বিশ্বাস আৰু ভক্তিহে পৰমাত্মালৈ যোৱাৰ একমাত্ৰ সঁচা পথ।
(খ) “মক্কাৰ দুৱাৰত চাহাব তিৰ্ বেণীৰ ঘাট।
বেহাব নোৱাৰে তাত মায়াই ভেটে বাট।।”
উত্তৰঃ
প্ৰসংগঃ
উদ্ধৃত পদফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত আজান ফকিৰ ৰচিত ‘জিকিৰ’ নামৰ পাঠৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।
সংগতিঃ
কবিয়ে ইয়াত বাহ্যিক তীৰ্থযাত্ৰা আৰু আন্তৰিক শুদ্ধিৰ মাজৰ পাৰ্থক্য ফুটাই তুলিছে। সংসাৰৰ মায়াত আকৃষ্ট মানুহে তীৰ্থস্থানলৈ গৈও যিদৰে আধ্যাত্মিক শান্তি নাপায়, তাকে ইয়াত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
ব্যাখ্যাঃ
১. মক্কাৰ দুৱাৰত চাহাব তিৰ্বেণীৰ ঘাট
- মক্কা (ইছলামৰ পবিত্ৰ স্থান) আৰু তিৰ্বেণী (হিন্দুৰ পবিত্ৰ সংগমস্থল) – দুয়োটা ধৰ্মৰ পবিত্ৰ তীৰ্থ।
- কবিয়ে কৈছে, মক্কাৰ দুৱাৰ তিৰ্বেণী ঘাটৰ দৰেই পবিত্ৰ। অৰ্থাৎ, ই মুক্তিৰ দ্বাৰ।
- কিন্তু এই দ্বাৰত উপস্থিত হ’লেই মুক্তি নাপায় – আন্তৰিক পৰিবৰ্তনৰ প্ৰয়োজন।
২. বেহাব নোৱাৰে তাত মায়াই ভেটে বাট
- বেহাব – ইয়াত অৰ্থ ব্যৱসায় কৰিব নোৱাৰা। অৰ্থাৎ, মক্কালৈ গৈও যিজনে মায়া (সাংসাৰিক মোহ) তলতীয়া, সি আধ্যাত্মিক সম্পদ অৰ্জন কৰিব নোৱাৰে।
- মায়াই ভেটে বাট – সংসাৰৰ কামনা-বাসনাই মানুহৰ আধ্যাত্মিক পথত বাধা হয়।
- মুখেৰে নাম ল’ৱা, তীৰ্থলৈ যোৱা, কিন্তু মনত সাংসাৰিক মোহ ৰাখিলে কোনো লাভ নহয়।
এই পদফাঁকিৰ জৰিয়তে কবিয়ে কৈছে – তীৰ্থস্থানলৈ যোৱাটোৱে মুক্তি নিদিয়ে, যদি মনত মায়া-মোহ থাকে। মুক্তিৰ বাবে আন্তৰিক শুদ্ধি আৰু মায়াৰ পৰা মুক্তি আৱশ্যক। মক্কা-তিৰ্বেণীৰ দৰে পবিত্ৰ স্থানতো মায়াই বাধা হৈ থাকে, যদি মানুহৰ মন শুদ্ধ নহয়।
(গ) “সজাৰ মইনাটিৰ অনেক যুগুতি।
দেও মাৰি পাৰ হ’লে এৰিলে পীৰিতি।।”
উত্তৰঃ
প্ৰসংগঃ
উদ্ধৃত পদফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত আজান ফকিৰ ৰচিত ‘জিকিৰ’ নামৰ পাঠৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।
সংগতিঃ
কবিয়ে ইয়াত মানৱ দেহ আৰু আত্মাৰ সম্পৰ্কক সজাৰ মইনাৰ সৈতে তুলনা কৰি মৃত্যুৰ পিছৰ আধ্যাত্মিক মুক্তিৰ ধাৰণাটো বর্ণনা কৰিছে।
ব্যাখ্যাঃ
১. সজাৰ মইনাটিৰ অনেক যুগুতি
- মইনা চৰাইটিক সজাত বন্দী ৰখাৰ দৰে আত্মা (মইনা) দেহ (সজা)ত বন্দী হৈ থাকে।
- যুগুতি – ইয়াত অৰ্থ যত্ন, কৌশল, চাতুৰী। মইনাই সজাত থাকোঁতে গৃহস্থক সন্তুষ্ট ৰাখিবলৈ নানা যুগুতি (মিঠা মাত, নাচ ইত্যাদি) ব্যৱহাৰ কৰে।
- ঠিক তেনেদৰে, দেহত বন্দী আত্মাই সংসাৰত সুখী হ’বলৈ নানা কৌশল, চেষ্টা, কামনা-বাসনা কৰি থাকে।
২. দেও মাৰি পাৰ হ’লে এৰিলে পীৰিতি
- দেও মাৰি – ইয়াত অৰ্থ মৃত্যু হ’লে বা দেহ ত্যাগ কৰিলে।
- পাৰ হ’লে – অৰ্থাৎ সংসাৰ-সাগৰ (জীৱনৰ যাতনা)ৰ পৰা মুক্তি পাই।
- এৰিলে পীৰিতি – পীৰিতি মানে মায়া, মোহ, স্নেহ, আসক্তি। দেহৰ সৈতে থকা আত্মাৰ সম্বন্ধ মৃত্যুৰ লগে লগেই ছিন্ন হয়।
- যিদৰে সজাৰ পৰা মুক্ত হৈ মইনাই গৃহস্থৰ প্ৰতি থকা মৰম-স্নেহ এৰি যায়, তেনেদৰে দেহ ত্যাগ কৰি আত্মাই সংসাৰৰ মায়া-মোহ এৰি মুক্ত হয়।
এই পদফাঁকিৰ জৰিয়তে কবিয়ে কৈছে – দেহ আৰু আত্মাৰ সম্বন্ধ অস্থায়ী। দেহত বন্দী হৈ আত্মাই সংসাৰৰ সুখ-দুখ, মায়া-মোহত জড়িত হয়, কিন্তু মৃত্যুৰ (দেও মাৰি) লগে লগে এই সম্বন্ধৰ অন্ত পৰে আৰু আত্মাই চিৰস্থায়ী মুক্তি (পাৰ হ’লে) লাভ কৰে। গতিকে সংসাৰৰ মায়াত অতিষ্ঠ নহৈ, আত্মিক মুক্তিৰ চিন্তাহে জীৱনৰ প্ৰকৃত লক্ষ্য হোৱা উচিত।
ভাষা বিষয়কঃ
১) সমাৰ্থক শব্দ লিখাঃ
উত্তৰঃ
চিন্তো – স্মৰণ কৰোঁ, ভাবোঁ, আলোচনা কৰোঁ, চিন্তা কৰোঁ
ঘাট – বন্দৰ, নদীৰ দাঁতি, তীৰ্থস্থান
পিৰীতি – প্ৰেম, প্ৰীতি, স্নেহ, মৰম, ভালপোৱা
আচমান – আকাশ, গগন, নভোমণ্ডল
দৰিয়া – নদী, সাগৰ, সিন্ধু, জলধি
পিয়াহ – তৃষ্ণা, পানীৰ ইচ্ছা, তিয়াহ
বাট – ৰাস্তা, পথ, আলি, মার্গ
ভেল – দেহ, শৰীৰ, কায়া, দেহা, তনু
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰঃ
১) আজান ফকিৰৰ সাহিত্যিক ৰচনাসমূহৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ জিকিৰ, জাৰি, ৰচুল নাম আদি।
২) আজান ফকিৰৰ কবিতাসমূহৰ মূল বিষয়বস্তু কি?
উত্তৰঃ আল্লাহৰ মহিমা, মানৱৰ মৰণশীলতা, আধ্যাত্মিক জ্ঞান।
৩) জিকিৰ ৰচনাবোৰ কি ভাষাত ৰচিত?
উত্তৰঃ অসমীয়া, আৰবী, ফাৰ্চী আৰু স্থানীয় ভাষাৰ মিশ্ৰণ।
৪) আজান ফকিৰে অসমত কিমান চনৰ পৰা ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ১৬৯০ চনৰ পৰা।
৫) আজান ফকিৰৰ মছজিদ ক’ত অৱস্থিত?
উত্তৰঃ শিৱসাগৰ জিলাৰ শৰাগুৰি চাপৰিত।
৬) জিকিৰত ব্যৱহৃত ‘খোদা’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ স্ৰষ্টা, আল্লাহ, ঈশ্বৰ।
৭) আজান ফকিৰৰ শিক্ষাৰ মূল মন্তব্য কি?
উত্তৰঃ মানৱ সেবাই হৈছে ঈশ্বৰৰ সেবা।
৮) জিকিৰত ‘দৰিয়া’ শব্দেৰে কি সূচায়?
উত্তৰঃ জীৱনৰ সাগৰ, সংসাৰ।
৯) আজান ফকিৰৰ প্ৰকৃত নাম শ্বাহ মিলনৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ শ্বাহ – সন্মানীয়, মিলন – মিলনকাৰী।
১০) জিকিৰ সাহিত্যৰ বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ সাধাৰণ ভাষা, আধ্যাত্মিক ভাব, সুৰেলা ছন্দ।
১১) আজান ফকিৰৰ পত্নীৰ নাম কি?
উত্তৰঃ হাজৰা বেগম।
১২) জিকিৰত ‘মক্কা’ শব্দেৰে কি বুজায়?
উত্তৰঃ আধ্যাত্মিক লক্ষ্য, পবিত্ৰ স্থান।
১৩) আজান ফকিৰৰ সমাধি স্থান ক’ত?
উত্তৰঃ শৰাগুৰি চাপৰি, শিৱসাগৰ।
১৪) জিকিৰত ‘বান্দা’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ আল্লাহৰ দাস, ভৃত্য।
১৫) আজান ফকিৰৰ ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ ক্ষেত্ৰখন কিমান দিন আছিল?
উত্তৰঃ প্ৰায় ৩৬ বছৰ।
১৬) জিকিৰত উল্লেখ থকা ‘খাজা’ কোন?
উত্তৰঃ খাজা মহম্মদ চাহ।
১৭) আজান ফকিৰৰ জন্মস্থানৰ নাম কি?
উত্তৰঃ বাগদাদ, ইৰাক।
১৮) জিকিৰত ‘ফকিৰ’ শব্দেৰে কি বুজায়?
উত্তৰঃ আল্লাহৰ সন্ধানকাৰী, সন্ন্যাসী।
১৯) আজান ফকিৰৰ প্ৰথম জিকিৰ ৰচনা ক’ত হৈছিল?
উত্তৰঃ অসমৰ শিৱসাগৰত।
২০) জিকিৰ সাহিত্যৰ অসমীয়া সংস্কৃতিলৈ অৱদান কি?
উত্তৰঃ ধৰ্মীয় সহিষ্ণুতা, সাংস্কৃতিক সংমিশ্ৰণ, আধ্যাত্মিক চিন্তাৰ প্ৰসাৰ।
Next Chapter 3 : প্ৰশস্তি
SEBA Class 10 Assamese (MIL) – All Chapters Question Answer – সকলো অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰ
🔔 দ্ৰষ্টব্য (Notice)
এই পৃষ্ঠাত পাঠ্যপুথিৰ মূল প্ৰশ্নোত্তৰবোৰ বিনামূলীয়াকৈ দিয়া হৈছে।
অতিৰিক্ত Study Materials — সকলো Q&A, MCQs, Model Papers & Expected Questionsৰ বাবে⬇️
