SEBA Class 10 Social Science Chapter 6 Geography Question Answer – অর্থনৈতিক ভূগোলঃ বিষয়বস্তু আৰু সম্পদ

SEBA Class 10 Social Science Chapter 6 Geography Question Answer – অর্থনৈতিক ভূগোলঃ বিষয়বস্তু আৰু সম্পদ

class 10 Social Science chapter 6 question answer

class 10 Social Science chapter 6 question answer assamese medium

দশম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান পাঠ্যপুথিৰ 6 নং অধ্যায় “অর্থনৈতিক ভূগোলঃ বিষয়বস্তু আৰু সম্পদ”ৰ সকলো পাঠভিত্তিক  প্ৰশ্ন-উত্তৰ ইয়াত সুন্দৰকৈ সহজ সৰল ভাষাত দিয়া হৈছে।

পাঠভিত্তিক প্ৰশ্ন-উত্তৰ

অর্থনৈতিক ভূগোলঃ বিষয়বস্তু আৰু সম্পদ

অনুশীলনীঃ

১। অৰ্থনৈতিক ভূগোল কাক বোলে? ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু কি? অৰ্থনৈতিক ভূগোলৰ প্রধান শাখাবোৰ উল্লেখ কৰা।

উত্তৰঃ অৰ্থনৈতিক ভূগোল হৈছে ভূগোলৰ সেই শাখা য’ত পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ঠাইত মানুহে সম্পদ আহৰণ, উৎপাদন, বিতৰণ, বিনিময় আৰু উপভোগ কৰা কামবোৰ আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত সকলো পৰিঘটনাৰ অধ্যয়ন কৰা হয়। ই কেৱল কামবোৰ ক’ত হৈছে তাতেই মনোনিৱেশ নকৰে, বৰঞ্চ সিহঁত কিয় সেই ঠাইত হৈছে আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ, ৰাজনীতি, সমাজ আদিৰ লগত ইয়াৰ সম্পৰ্ক কেনেকুৱা সেইয়া বুজিবলৈ চেষ্টা কৰে।
মূল বিষয়বস্তু: মানুহৰ অৰ্থনৈতিক কাৰ্যাৱলীৰ ভৌগোলিক বিতৰণ, ইয়াৰ কাৰণসমূহ, আৰু ইয়াৰ ফলাফল।
প্ৰধান শাখাবোৰ হ’ল: কৃষি ভূগোল, উদ্যোগিক ভূগোল, সম্পদ ভূগোল, পৰিবহণ ভূগোল, বজাৰ ভূগোল, পৰিকল্পনা আৰু উন্নয়ন ভূগোল, পৰ্যটন ভূগোল।

২। অৰ্থনৈতিক ভূগোলৰ পৰিসৰ সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।

উত্তৰঃ অৰ্থনৈতিক ভূগোলৰ অধ্যয়নৰ মাজেৰে আমি কেইটামান মুখ্য প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰো:
১) অৰ্থনৈতিক কামবোৰ ক’ত হৈছে? (যেনে: কৃষি ক’ত হৈছে, উদ্যোগ ক’ত অৱস্থিত)।
২) সেই কামবোৰ কেনেকুৱা? (যেনে: কৃষিৰ প্ৰকাৰ, উদ্যোগৰ ধৰণ)।
৩) এই কামবোৰ আন কিছুমান পৰিঘটনাৰ লগত কেনেকৈ জড়িত? (যেনে: জলবায়ু, ভূমিৰূপ, ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্তৰ প্ৰভাৱ)।
৪) এইবোৰ কিয় সেই ঠাইতহে হৈছে? (যেনে: তাৰ অনুকূল পৰিবেশ কি কি)।
৫) এই কামবোৰ আন ঠাইত হ’লে বেছি সুবিধাজনক নহ’ল নেকি? (স্থান নিৰ্বাচনৰ যথাৰ্থতা বিচাৰি)।
এই প্ৰশ্নকেইটাৰ উত্তৰৰ মাজেদিয়েই অৰ্থনৈতিক ভূগোলৰ বিস্তৃত পৰিসৰ প্ৰতিফলিত হয়।

৩। মানুহৰ অৰ্থনৈতিক বৃত্তি বুলিলে কি বুজা? এনে অৰ্থনৈতিক বৃত্তিবোৰ কি কি?

উত্তৰঃ মানুহে নিজৰ জীৱিকাৰ অৰ্থে আৰু অৰ্থ উপাৰ্জনৰ বাবে যিবোৰ প্ৰধান কাম-কাজত লিপ্ত হৈ থাকে, সেইবোৰকে সামগ্ৰিকভাৱে অৰ্থনৈতিক বৃত্তি বোলা হয়। ইয়াৰ জৰিয়তে মানুহে সম্পদ সৃষ্টি কৰে বা সেৱা আগবঢ়ায়।
বৃত্তিবোৰ চাৰিটা প্ৰকাৰৰ:

• প্ৰাথমিক বৃত্তি: প্ৰকৃতিৰ পৰা পোনপটীয়াকৈ সম্পদ আহৰণ কৰা। (যেনে: খেতি-বাতি, মীনধৰা, খনন কাৰ্য, বনজ সম্পদ সংগ্ৰহ)।

• দ্বিতীয়ক বৃত্তি: প্ৰাথমিক বৃত্তিৰ পৰা আহৰণ কৰা কেঁচামালৰ পৰিৱৰ্তন ঘটাই ব্যৱহাৰযোগ্য সামগ্ৰী তৈয়াৰ কৰা। (যেনে: শিল্প উদ্যোগ, কাৰখানা, নিৰ্মাণ কাৰ্য)।

• তৃতীয়ক বৃত্তি: প্ৰাথমিক আৰু দ্বিতীয়ক খণ্ডৰ উৎপাদিত সামগ্ৰী উপভোক্তালৈ আগবঢ়োৱা সেৱামূলক কাম। (যেনে: পৰিবহণ, বাণিজ্য, যোগাযোগ, পৰ্যটন)।

• চতুৰ্থক বৃত্তি: জ্ঞান-বিজ্ঞান, তথ্য আৰু পৰিকল্পনাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আগবঢ়োৱা উচ্চস্তৰৰ সেৱা। (যেনে: গৱেষণা, তথ্য প্ৰযুক্তি, পৰিকল্পনা, শিক্ষা, বিত্তীয় সেৱা)।

৪। অৰ্থনৈতিক ভূগোলৰ প্রধান শাখাসমূহৰ বিষয়বস্তু সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।

উত্তৰঃ

• কৃষি ভূগোল: কৃষি কামৰ ভৌগোলিক বিতৰণ, প্ৰকাৰ, শস্যৰ ওৎপাদন, কৃষিৰ ওপৰত প্ৰাকৃতিক আৰু মানৱীয় কাৰকৰ প্ৰভাৱ আদি অধ্যয়ন কৰে।

• উদ্যোগিক ভূগোল: বিভিন্ন উদ্যোগ ক’ত আৰু কিয় গঢ়ি উঠে, উদ্যোগ স্থাপনৰ কাৰকসমূহ, ইয়াৰ বিতৰণ আৰু অৰ্থনৈতিক প্ৰভাৱ আদিৰ অধ্যয়ন।

• সম্পদ ভূগোল: পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ধৰণৰ সম্পদৰ বিতৰণ, ইয়াৰ প্ৰকাৰ, আহৰণৰ পদ্ধতি, সম্পদৰ সৈতে মানুহৰ সম্পৰ্ক আৰু সম্পদ সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজনীয়তা আদি অধ্যয়ন কৰে।

• পৰিবহণ ভূগোল: ৰেল, স্থল, জল আৰু বায়ুপথৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ গাঁথনি, বিতৰণ আৰু এইবোৰে অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপ আৰু উন্নয়নত কেনেদৰে সহায় কৰে তাক আলোচনা কৰে।

• বজাৰ ভূগোল: বজাৰৰ স্থান, প্ৰকাৰ, কেনেকৈ আৰু কিয় গঢ়ি উঠে, ইয়াৰ অৰ্থনৈতিক কাৰ্য আৰু জনসাধাৰণৰ জীৱনত ইয়াৰ প্ৰভাৱ আদিৰ অধ্যয়ন।

• পৰিকল্পনা আৰু উন্নয়ন ভূগোল: অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ পৰিকল্পনা, সম্পদৰ সমতাপূৰ্ণ ব্যৱহাৰ, অঞ্চলভিত্তিক উন্নয়নৰ কৌশল আদিৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰে।

• পৰ্যটন ভূগোল: পৰ্যটনক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ ভৌগোলিক দিশ, পৰ্যটন কেন্দ্ৰৰ উন্নয়ন, ইয়াৰ অৰ্থনৈতিক প্ৰভাৱ আদি আলোচনা কৰে।

৫। সম্পদ ভূগোলক কিয় অৰ্থনৈতিক ভূগোলৰ এটি গুৰুত্বপূর্ণ শাখা বোলা হয়?

উত্তৰঃ সম্পদ ভূগোল অৰ্থনৈতিক ভূগোলৰ এটি গুৰুত্বপূর্ণ শাখা কাৰণ সম্পদ অবিহনে কোনো অৰ্থনৈতিক কাম-কাজেই সম্ভৱ নহয়। সকলো অৰ্থনৈতিক ক্ৰিয়াৰ ভিত্তিয়েই হৈছে সম্পদ। কৃষিয়ে হ’ক বা উদ্যোগই হ’ক, ই সম্পদৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। সম্পদ ভূগোলে সম্পদৰ আহৰণ, বিতৰণ আৰু সংৰক্ষণ অধ্যয়ন কৰি আন শাখাবোৰৰ বাটকটীয়া হিচাপে কাম কৰে। দেশ এখনৰ উন্নয়নৰ গতি তাত উপলব্ধ সম্পদৰ পৰিমাণ আৰু গুণাগুণৰ ওপৰত বহুপৰিমাণে নিৰ্ভৰ কৰে।

৬। সম্পদ বুলিলে কি বুজায়? ইয়াৰ প্রধান বৈশিষ্ট্যসমূহ উল্লেখ কৰা।

উত্তৰঃ সম্পদ হৈছে প্ৰকৃতি বা মানুহৰ দ্বাৰা সৃষ্ট সেইবোৰ বস্তু বা সামগ্ৰী যিবোৰ মানুহে নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ বা সমস্যা সমাধানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।
ইয়াৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল:

• কাৰ্যকাৰিতা: সম্পদ হ’বলৈ হ’লে বস্তুটোৰ মানুহৰ কোনো কামত ব্যৱহাৰ হোৱাৰ ক্ষমতা থাকিব লাগিব।

• উপকাৰিতা: ই মানুহৰ বা সমাজৰ কোনো উপকাৰ সাধন কৰিব লাগিব।

• পৰিৱৰ্তনশীলতা: সম্পদৰ ধাৰণা স্থায়ী নহয়। সময় আৰু পৰিৱেশ সাপেক্ষে ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন হয়। আজি যিটো সম্পদ নহয়, পিছত সেয়া মানুহৰ জ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ উন্নতিৰে সম্পদ হৈ উঠিব পাৰে।

৭। “সম্পদ পৰিৱৰ্তনশীল” – ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ “সম্পদ পৰিৱৰ্তনশীল” বুলি কোৱাৰ অৰ্থ হ’ল, সম্পদ হিচাপে আমি যিবোৰ বস্তু বা সামগ্ৰীক গণ্য কৰোঁ সেয়া সময়ৰ লগে লগে সদায় সলনি হৈ থাকে। মানুহৰ জ্ঞান, দক্ষতা আৰু প্ৰযুক্তিৰ উন্নতিৰ লগে লগে আগতে অপকাৰী বা নিৰপেক্ষ বুলি ভবা বহুতো বস্তুৱেই সম্পদ হৈ উঠে। উদাহৰণস্বৰূপে, মানুহে আগতে কয়লাক কেৱল এটা কলা শিলহে বুলি ভাবিছিল। কিন্তু শক্তি উৎপাদনৰ কৌশল আয়ত্ব কৰাৰ পিছত সেয়া এক মূল্যৱান শক্তি সম্পদলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ল। ঠিক তেনেকৈ, আগতে বানপানীয়ে সৃষ্টি কৰা সমস্যাক নিয়ন্ত্ৰণ কৰি পানীৰ পৰা জলবিদ্যুৎ শক্তি উৎপাদন কৰা হৈছে। সেয়েহে, সম্পদ হৈছে এটা গতিশীল ধাৰণা।

৮। সম্পদৰ প্রয়োজনীয়তা সম্পৰ্কে উদাহৰণসহ চমুকৈ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ সম্পদ মানুহৰ জীৱন-ধাৰণৰ বাবে অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়। ই মানুহৰ মৌলিক প্ৰয়োজনসমূহ পূৰণ কৰাৰ লগতে জীৱনৰ মানদণ্ড উন্নত কৰাত সহায় কৰে।

• মৌলিক প্ৰয়োজন: বায়ু আৰু পানী অবিহনে জীৱন ধাৰণেই সম্ভৱ নহয়। খাদ্য, বস্ত্ৰ আৰু বাসস্থানৰ বাবে কৃষিজ সম্পদ, বনজ সম্পদ আদিৰ প্ৰয়োজন।

• উন্নয়নৰ প্ৰয়োজন: উদ্যোগ আৰু যাতায়াত ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিবলৈ কয়লা, খনিজ তেল, লো আদি শক্তি আৰু কেঁচামালৰ সম্পদৰ প্ৰয়োজন।

• সুস্থ জীৱনৰ প্ৰয়োজন: বায়ু আৰু পানী প্ৰদূষণমুক্ত ৰাখিবলৈ পৰিষ্কাৰ পৰিৱেশ, অৰণ্য আদি সম্পদৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ আৱশ্যক।
  গতিকে, সম্পদেই হৈছে মানৱ সভ্যতাৰ উন্নতিৰ মূল ভেঁটি।

৯। সম্পদ আৰু মানুহৰ মাজত থকা সম্পৰ্কৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।

উত্তৰঃ সম্পদ আৰু মানুহৰ মাজত এক আন্তঃনিৰ্ভৰশীল সম্পৰ্ক আছে।
১. মানুহে সম্পদ সৃষ্টি কৰে: প্ৰকৃতিয়ে দিয়া কেঁচামালক মানুহে নিজৰ বুদ্ধি আৰু প্ৰযুক্তিৰে ব্যৱহাৰযোগ্য সম্পদলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। (যেনে: বাঁহৰ পৰা কাগজ)
২. সম্পদে মানুহক প্ৰভাৱিত কৰে: যি ঠাইত যিবোৰ সম্পদ উপলব্ধ, মানুহৰ জীৱনধাৰণ প্ৰণালী, বসতি আৰু অৰ্থনৈতিক কাম-কাজবোৰ সেয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠে। (যেনে: তেল সম্পদ থকা অঞ্চলত তেল উদ্যোগ গঢ়ি উঠে)।
৩. মানুহ হৈছে এক সম্পদ: মানুহৰ শিক্ষা, দক্ষতা আৰু উদ্ভাৱনী শক্তিয়েই প্ৰকৃত সম্পদ, যাৰ সহায়ত আন সকলো সম্পদ ব্যৱহাৰযোগ্য হয়।
সেয়েহে, সম্পদ আৰু মানুহৰ মাজৰ সম্পৰ্ক এটা চক্ৰাকাৰ প্ৰক্ৰিয়া।

১০। সম্পদ আৰু বিজ্ঞান-প্ৰযুক্তিৰ মাজত থকা সম্পৰ্ক চমুকৈ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ বিজ্ঞান-প্ৰযুক্তি আৰু সম্পদৰ মাজত এক শক্তিশালী আৰু পৰিপূৰক সম্পৰ্ক আছে।

• প্ৰযুক্তিয়ে সম্পদ সৃষ্টি কৰে: বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ উন্নতিৰ বাবে আগতে অপকাৰী বা অলাভজনক বুলি ভবা বহুতো সামগ্ৰী মূল্যৱান সম্পদ হৈ উঠে। (যেনে: ইউৰেনিয়ামৰ পৰা পাৰমাণৱিক শক্তি আহৰণ)।

• সম্পদে প্ৰযুক্তিৰ উন্নয়ন ঘটায়: নতুন সম্পদৰ সন্ধান বা সম্পদৰ অধিক কাৰ্যকৰী ব্যৱহাৰৰ প্ৰয়োজনে নতুন নতুন প্ৰযুক্তিৰ উদ্ভাৱন ঘটায়। (যেনে: সৌৰশক্তি সংগ্ৰহৰ বাবে সৌৰপেনেলৰ উন্নয়ন)।

• প্ৰযুক্তিয়ে সম্পদ সংৰক্ষণত সহায় কৰে: কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ আদিৰ জৰিয়তে সম্পদৰ ভঁৰালৰ অৱস্থা নিৰ্ণয় কৰি, ৰি-চাইকেলিং প্ৰযুক্তিৰে সম্পদৰ অপচয় ৰোধ কৰি প্ৰযুক্তিয়ে সম্পদ সংৰক্ষণত গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰে।

১১। উদাহৰণসহ সম্পদৰ শ্ৰেণীবিভাজন সম্পৰ্কে লিখা।

উত্তৰঃ সম্পদক বিভিন্ন ভিত্তিত শ্ৰেণীবিভাজন কৰিব পাৰি:
(ক) সৃষ্টিৰ উৎস অনুসৰি:

• প্ৰাকৃতিক সম্পদ: প্ৰকৃতিৰ দ্বাৰাই সৃষ্টি। (যেনে: পানী, বায়ু, মাটি, খনিজ, অৰণ্য)।

• মানৱসৃষ্ট সম্পদ: মানুহে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ পৰিৱৰ্তন ঘটাই সৃষ্টি কৰা। (যেনে: ৰাস্তা-ঘাট, ঘৰ-দুৱাৰ, যন্ত্ৰ-পাতি)।

• মানৱ সম্পদ: মানুহৰ জ্ঞান, দক্ষতা আৰু শ্ৰমশক্তি। (যেনে: ডাক্তৰ, অভিযন্তা, কৃষক)।
  (খ) স্থায়িত্ব অনুসৰি:

• নৱীকৰণযোগ্য সম্পদ: নিজে নিজে বা মানুহৰ সহায়ত পুনৰ সৃষ্টি হ’ব পৰা। (যেনে: সৌৰশক্তি, বতাহ, পানী, শস্য, অৰণ্য)।

• অনৱীকৰণযোগ্য সম্পদ: সৃষ্টি হোৱাত বহু লক্ষ বছৰ লাগে, ব্যৱহাৰ কৰিলে নিঃশেষ হৈ যায়। (যেনে: কয়লা, খনিজ তেল, প্ৰাকৃতিক গেছ, খনিজ)।
  (গ) মালিকানা অনুসৰি:

• ব্যক্তিগত সম্পদ: ব্যক্তিগতভাৱে কোনো ব্যক্তিৰ মালিকানাত থকা। (যেনে: ঘৰ, গাড়ী, ব্যক্তিগত জমি)।

• ৰাষ্ট্ৰীয় সম্পদ: এখন দেশৰ চৰকাৰ বা জনসাধাৰণৰ মালিকানাত থকা। (যেনে: ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ, নদী, ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, খনিজ ভাণ্ডাৰ)।

• আন্তৰ্জাতিক সম্পদ: সমগ্ৰ বিশ্বৰ মানুহৰ সম্পদ। (যেনে: গভীৰ সাগৰ, বায়ুমণ্ডল, আন্টাৰ্কটিকা)।

১২। প্ৰাকৃতিক সম্পদ বুলিলে কি বুজায়? উদাহৰণসহ চমুকৈ লিখা।

উত্তৰঃ যিবোৰ সম্পদ প্ৰকৃতিৰ বুকুত স্বাভাৱিকভাৱে উপলব্ধ আৰু মানুহৰ কোনো হস্তক্ষেপ নোহোৱাকৈয়ে সৃষ্টি হৈছে, সেইবোৰকে প্ৰাকৃতিক সম্পদ বোলে। মানুহে কেৱল এইবোৰ আহৰণ আৰু ব্যৱহাৰ কৰে। এইবোৰ কঠিন, তৰল বা গেছীয় অৱস্থাত পোৱা যায়। ই কৃষি, উদ্যোগ, শক্তি আদি সকলো ক্ষেত্ৰতে কেঁচামালৰ উৎস।
উদাহৰণ: সূৰ্যৰ পোহৰ, বায়ু, নদ-নদীৰ পানী, মাটি, কয়লা, খনিজ তেল, লো, তাম, সোণ, ৰূপ, অৰণ্য, মাছ, বনৰীয়া জীৱ-জন্তু আদি।

১৩। মানৱ-সৃষ্ট সম্পদ কি? উদাহৰণসহ ইয়াৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।

উত্তৰঃ মানুহে প্ৰাকৃতিক সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰি বা পৰিৱৰ্তন ঘটাই যিবোৰ সামগ্ৰী বা ব্যৱস্থা সৃষ্টি কৰে, সেইবোৰকে মানৱ-সৃষ্ট সম্পদ বোলে। এইবোৰ মানুহৰ জ্ঞান, উদ্ভাৱনী শক্তি আৰু প্ৰযুক্তিৰ প্ৰতিফলন।
উদাহৰণ: ৰাস্তা-ঘাট, দলং, ঘৰ-দুৱাৰ, বিদ্যুৎ যোগান ব্যৱস্থা, উদ্যোগিক কাৰখানা, যান-বাহন, কম্পিউটাৰ, স্কুল-কলেজ, চিকিৎসালয় আদি।
ব্যৱহাৰ: এইবোৰে মানুহৰ জীৱনক সহজ, নিৰাপদ আৰু সমৃদ্ধিশালী কৰি তোলে। যাতায়াত ব্যৱস্থাই বাণিজ্য আৰু যোগাযোগ সহজ কৰে, ঘৰে বাসস্থান প্ৰদান কৰে, বিদ্যালয়ে জ্ঞান বিতৰণ কৰে।

১৪। নৱীকৰণযোগ্য আৰু অনৱীকৰণযোগ্য সম্পদৰ মাজৰ পাৰ্থক্য কি কি? উদাহৰণসহ চমুকৈ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ

উত্তৰঃ সম্পদ সংৰক্ষণ হৈছে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সম্পদৰ যোগান নিঃশেষ নোহোৱাকৈ সুৰক্ষিত ৰখাৰ উদ্দেশ্যে সম্পদৰ সুচিন্তিত, মিতব্যয়ী আৰু কাৰ্যকৰী ব্যৱহাৰৰ প্ৰক্ৰিয়া।
প্ৰয়োজনীয়তা:
১. ভৱিষ্যতৰ বাবে: অনৱীকৰণযোগ্য সম্পদ (যেনে কয়লা, তেল) সীমিত। অপচয় কৰিলে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মত ই শেষ হৈ যাব।
২. পৰিৱেশ সুৰক্ষা: সম্পদৰ অতিপাত আহৰণে পৰিৱেশ ধ্বংস কৰে (যেনে: অৰণ্য নিধন, প্ৰদূষণ)। সংৰক্ষণে পৰিৱেশৰ সুৰুক্ষাত সহায় কৰে।
৩. অৰ্থনৈতিক স্থিৰতা: সম্পদৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল উদ্যোগবোৰৰ অস্তিত্ব টিকাই ৰখাৰ বাবে সম্পদৰ নিশ্চিত যোগান দৰকাৰ।
৪. জৈৱ বৈচিত্ৰ্য ৰক্ষা: অৰণ্য আৰু বন্য জীৱ সংৰক্ষণ কৰিবলৈ সম্পদ সংৰক্ষণ জৰুৰী।

১৬। সম্পদ সংৰক্ষণ পদ্ধতি সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।

উত্তৰঃ সম্পদ সংৰক্ষণৰ কেইটামান গুৰুত্বপূৰ্ণ পদ্ধতি হ’ল:

• বিকল্প সম্পদৰ ব্যৱহাৰ: অনৱীকৰণযোগ্য সম্পদৰ পৰিৱৰ্তে নৱীকৰণযোগ্য সম্পদৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি কৰা। (যেনে: কয়লা/তেলৰ পৰিৱৰ্তে সৌৰশক্তি বা বায়ুশক্তি ব্যৱহাৰ)।

• পুনৰ্ব্যৱহাৰ (Reuse): এটা সামগ্ৰীক এবাৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পিছত পুনৰ একেই কামত বা আন কামত ব্যৱহাৰ কৰা। (যেনে: কাপোৰৰ বেগ ব্যৱহাৰ, জাৰিৰ ভগা কাঁহী-বাটি গছৰ টব হিচাপে ব্যৱহাৰ)।

• পুনৰ্ব্যৱহাৰযোগ্যকৰণ (Recycle): ব্যৱহাৰ হোৱা সামগ্ৰীক পুনৰ কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি নতুন সামগ্ৰী তৈয়াৰ কৰা। (যেনে: কাগজ, প্লাষ্টিক, কাঁহ-কাচ আদি ৰিচাইকেল কৰা)।

• সংৰক্ষণ আইন প্ৰণয়ন: বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাণী, অৰণ্য আদি ৰক্ষাৰ বাবে কঠোৰ আইন প্ৰণয়ন আৰু কাৰ্যকৰী কৰা।

• সজাগতা সৃষ্টি: জনসাধাৰণৰ মাজত সম্পদৰ অপচয় ৰোধ আৰু সংৰক্ষণৰ গুৰুত্ব সম্পৰ্কে সজাগতা সৃষ্টি কৰা।

১৭। সম্পদ সংৰক্ষণৰ লগত জড়িত সংস্থা আৰু সেইবোৰৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।

উত্তৰঃ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বাবে বিভিন্ন স্থানীয়, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তৰ্জাতিক সংস্থাই কাম কৰি আছে।

• IUCN (International Union for Conservation of Nature): ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ (UNESCO) এটা সংস্থা। ইয়াৰ মুখ্য ভূমিকা হৈছে বিশ্বৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ, জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ অৱস্থা মূল্যায়ন কৰি সংৰক্ষণৰ বাবে কৌশল প্ৰস্তুত কৰা। ই ৰঙা তালিকা (Red List) প্ৰস্তুত কৰি বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতিসমূহ চিনাক্ত কৰে।

• WWF (World Wide Fund for Nature): পৃথিৱীৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু বন্য জীৱ সংৰক্ষণৰ বাবে কাম কৰা এটা বেচৰকাৰী সংস্থা।

• ভাৰতৰ পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰণালয়: ভাৰতৰ পৰিৱেশ আৰু বন সম্পদ সংৰক্ষণৰ দায়িত্বত থকা চৰকাৰী সংস্থা। ই বিভিন্ন জাতীয় উদ্যান, অভয়াৰণ্য স্থাপন আৰু সংৰক্ষণ আইন প্ৰণয়ন কৰে।

• বেচৰকাৰী সংস্থা (NGOs): স্থানীয় পৰ্যায়ত অসম বিজ্ঞান সমিতি, অৰণ্যক আদি সংগঠনে পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সম্পদ সংৰক্ষণৰ বাবে জনসচেতনতা সৃষ্টিৰ কাম কৰে।

১৮। চমুটোকা লিখাঃ

(ক) সম্পদ: মানুহৰ প্ৰয়োজন পূৰণ বা সমস্যা সমাধানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা বস্তু বা সামগ্ৰী। ইয়াৰ বৈশিষ্ট্য: কাৰ্যকাৰিতা, উপকাৰিতা আৰু পৰিৱৰ্তনশীলতা। (যেনে: পানী, শিক্ষা, সোণ)।

(খ) মানৱ সম্পদ: মানুহৰ সৃষ্টিশীলতা, জ্ঞান, দক্ষতা আৰু শ্ৰমশক্তি। এই গুণবোৰৰ বাবেই মানুহ আন সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। দেশৰ উন্নতিৰ মূল চালিকাশক্তি। (যেনে: কৃষকৰ কৃষিজ্ঞান, অভিযন্তাৰ প্ৰযুক্তিগত জ্ঞান)।

(গ) সম্পত্তি: যি বস্তু বা সামগ্ৰীৰ ওপৰত ব্যক্তিগত মালিকানা থাকে আৰু যাক ধনৰ বিনিময়ত কিনিব বা বেচিব পাৰি, তাক সম্পত্তি বোলে। সকলো সম্পত্তিয়েই সম্পদ, কিন্তু সকলো সম্পদে সম্পত্তি নহয়। (যেনে: ঘৰ, গাড়ী হ’ল সম্পত্তি; কিন্তু মুক্ত বায়ু সম্পদ হ’লেও সম্পত্তি নহয়)।

(ঘ) নৱীকৰণযোগ্য সম্পদ: যিবোৰ সম্পদ প্ৰকৃতি বা মানুহৰ সহায়ত অপেক্ষাকৃত কম সময়তে পুনৰ সৃষ্টি হয়। (যেনে: সৌৰশক্তি, বায়ু, পানী, অৰণ্য)।

(ঙ) ব্যক্তিগত সম্পদ: কোনো এজন ব্যক্তিৰ ব্যক্তিগত মালিকানাত থকা সম্পদ। (যেনে: কোনো লোকৰ ঘৰ, জমি, সা-সঁজুলি)।

(চ) জাতীয় সম্পদ: এখন দেশৰ সকলো মানুহৰ সমূহীয়া মালিকানাত থকা সম্পদ। দেশৰ উন্নয়নৰ বাবে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ হয়। (যেনে: দেশৰ ৰাজহুৱা ঘাইপথ, নদ-নদী, ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, খনি)।

(ছ) জীৱীয় সম্পদ: জীৱ থকা সম্পদ। (যেনে: সকলো প্ৰকাৰৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী, মানুহ)।

(জ) সম্পদ সংৰক্ষণ: ভৱিষ্যতৰ বাবে সম্পদৰ যোগান টিকাই ৰখাৰ উদ্দেশ্যে ইয়াৰ সুচিন্তিত, অপচয়হীন আৰু কাৰ্যকৰী ব্যৱহাৰৰ প্ৰক্ৰিয়া।

(ঝ) সম্পদৰ পুনৰাৱৰ্তন: ব্যৱহাৰ হোৱা সামগ্ৰীসমূহ পুনৰ কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি নতুন সামগ্ৰী তৈয়াৰ কৰা প্ৰক্ৰিয়া। (যেনে: পুৰণি কাকতৰ পৰা নতুন কাগজ তৈয়াৰ কৰা)।

১৯। পাৰ্থক্য লিখাঃ

(ক) সম্পদ আৰু সম্পত্তি: সম্পদ হৈছে সাধাৰণতে মানুহৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰা বস্তু (যেনে: বায়ু, পানী)। আনহাতে, সম্পত্তি হৈছে ব্যক্তিগত মালিকানাধীন সেইবোৰ সম্পদ যাক ধনৰ বিনিময়ত কিনিব-বেচিব পাৰি (যেনে: ঘৰ, গাড়ী)। সকলো সম্পত্তিয়েই সম্পদ, কিন্তু সকলো সম্পদে (যেনে বায়ু) সম্পত্তি নহয়।

(খ) অৰ্থনৈতিক ভূগোল আৰু সম্পদ ভূগোল: অৰ্থনৈতিক ভূগোল হৈছে এক বৃহৎ শাখা য’ত মানুহৰ সকলো প্ৰকাৰৰ অৰ্থনৈতিক কাম-কাজৰ ভৌগোলিক দিশ অধ্যয়ন কৰা হয়। আনহাতে, সম্পদ ভূগোল হৈছে অৰ্থনৈতিক ভূগোলৰ এটা উপ-শাখা, যাৰ মূল লক্ষ্য হৈছে কেৱল সম্পদৰ বিতৰণ, আহৰণ, ব্যৱহাৰ আৰু সংৰক্ষণ অধ্যয়ন কৰা।

(ঘ) জীৱীয় আৰু অজীৱীয় সম্পদ: জীৱীয় সম্পদত জীৱ থাকে (যেনে: গছ-গছনি, মাছ-মাংস, প্ৰাণী)। অজীৱীয় সম্পদত জীৱ নাথাকে (যেনে: মাটি, পানী, খনিজ, শিল)।

(ঙ) নৱীকৰণযোগ্য আৰু অনৱীকৰণযোগ্য সম্পদ: নৱীকৰণযোগ্য সম্পদ পুনৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে (যেনে: অৰণ্য, সৌৰশক্তি)। অনৱীকৰণযোগ্য সম্পদ সৃষ্টিত বহু কোটি বছৰ লাগে আৰু শেষ হৈ যাব পাৰে (যেনে: কয়লা, তেল)।

(চ) ব্যক্তিগত সম্পদ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সম্পদ: ব্যক্তিগত সম্পদৰ মালিকানা কোনো ব্যক্তিৰ হাতত (যেনে: ব্যক্তিগত ঘৰ)। ৰাষ্ট্ৰীয় সম্পদৰ মালিকানা সমগ্ৰ ৰাষ্ট্ৰ বা চৰকাৰৰ হাতত (যেনে: ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ, ৰেলপথ)।

(ছ) মানৱ-সৃষ্ট সম্পদ আৰু মানৱ সম্পদ: মানৱ-সৃষ্ট সম্পদ হৈছে মানুহে নিৰ্মাণ কৰা বস্তু (যেনে: দলং, যন্ত্ৰ)। মানৱ সম্পদ হৈছে মানুহৰ ভিতৰত থকা গুণ, যেনে জ্ঞান আৰু দক্ষতা।

(জ) সম্পদৰ পুনৰাৱৰ্তন আৰু অভিযোজন: পুনৰাৱৰ্তন মানে পুৰণি সামগ্ৰীক পুনৰ কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা (যেনে: ৰিচাইকেলিং)। অভিযোজন মানে প্ৰকৃতিত থকা সামগ্ৰী বা পৰিঘটনাক মানুহৰ প্ৰয়োজনমতে ব্যৱহাৰ উপযোগী কৰি ৰূপান্তৰিত কৰা (যেনে: বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰি জলসিঞ্চনৰ ব্যৱস্থা কৰা)।

২০। শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱাঃ

(ক) তলৰ কোনটো মানৱ-সৃষ্ট সম্পদ? উত্তৰ: (৩) জলসিঞ্চন নলা
(খ) তলৰ কোনটো অজীৱীয় সম্পদ? উত্তৰ: (১) বায়ু
(গ) তলৰ কোনটো অনৱীকৰণযোগ্য সম্পদ? উত্তৰ: (৪) কয়লা
(ঘ) তলৰ কোনটো বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাণী? উত্তৰ: (২) নল গাহৰি (ভাৰতত নল গাহৰি এটা সংৰক্ষিত আৰু বিপদাপন্ন প্ৰজাতি)
(ঙ) IUCN সংস্থাটো কোন আন্তৰ্জাতিক সংস্থাৰ অন্তৰ্গত? উত্তৰ: (১) UNESCO