SEBA Class 10 Assamese Chapter 13 কানাইৰ চাতুৰী – Question Answer, Summary, MCQ & Notes
class 10 Assamese chapter 13 question answer
class 10 Assamese chapter 13 question answer assamese medium
দশম শ্ৰেণীৰ অসমীয়া পাঠ্যপুথিৰ 13 নং অধ্যায় কানাইৰ চাতুৰী ৰ সকলো পাঠভিত্তিক প্ৰশ্ন-উত্তৰ ইয়াত সুন্দৰকৈ সহজ সৰল ভাষাত দিয়া হৈছে।
কানাইৰ চাতুৰী
পাঠভিত্তিক প্ৰশ্ন-উত্তৰ
ভাববিষয়ক:
১। অতি চমু উত্তৰ দিয়াঃ
-
(ক) কৃষ্ণক টোপনিৰ পৰা জগাবলৈ কোনে আহি যশোদাক কৈছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণক জগাবলৈ গোপ শিশুসকলে আহি যশোদাক কৈছিল।
-
(খ) কৃষ্ণই কিমান দিন টোপনিৰ পৰা নুঠাকৈ আৰু নোখোৱাকৈ থাকিব বুলি মাকক জনাইছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণই চাৰি-পাঁচ দিন টোপনিৰ পৰা নুঠাকৈ আৰু নোখোৱাকৈ থাকিব বুলি কৈছিল।
-
(গ) দেৱতাসকলক অমৃত খুৱাবলৈ কৃষ্ণই কি ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ দেৱতাসকলক অমৃত খুৱাবলৈ কৃষ্ণই মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল।
-
(ঘ) কপিল মুনিৰ মাতৃ কোন আছিল?
উত্তৰঃ কপিল মুনিৰ মাতৃ দেৱহুতি আছিল।
-
(ঙ) কি ৰূপ ধাৰণ কৰি কৃষ্ণই বলিক ছলনা কৰিছিল?
উত্তৰঃ বামন ৰূপ ধাৰণ কৰি কৃষ্ণই বলিক ছলনা কৰিছিল।
২। “তথাপি তোহোক দেখন্তে ডৰত উৰি যায় মোৰ জীউ।” – এইষাৰ কাৰ উক্তি? কাক দেখি, কিয় তেওঁৰ ভয়তে জীউ উৰি যায় বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ এই উক্তিটো শ্ৰীকৃষ্ণৰ। মাতৃ যশোদাক দেখিলে কৃষ্ণৰ ভয়ত জীউ উৰি যায়। ইয়াত কৃষ্ণৰ ঈশ্বৰসূলভ মহিমা আৰু মানৱসূলভ বাৎসল্যৰ ভাৱৰ এক অপূৰ্ব সমন্বয় পোৱা যায়। স্বয়ং নাৰায়ণ হৈয়ো কৃষ্ণই এগৰাকী সাধাৰণ গোৱালিনী যশোদাৰ পুত্ৰ ৰূপে জন্ম গ্ৰহণ কৰিছে। তেওঁৰ ঐশ্বৰিক ৰূপৰ বিপৰীতে, মানৱ মাতৃৰ শাসন আৰু শাস্তিৰ ভয় তেওঁক এজন সাধাৰণ শিশুৰ দৰেই স্পৰ্শ কৰে। মাতৃৰ কঠোৰ শাসনৰ বাবে জন্মা এই শিশুসুলভ ভয়ৰ বাবেই তেওঁ কৈছে যে যশোদাক দেখিলে তেওঁৰ ভয়ত জীউ উৰি যায়।
৩। “মোহিনী স্বৰূপে অমৃত পিয়ালো সাধিলো দেৱৰ কাম।” – কোনে মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল? তেওঁ কাক অমৃত খুৱাই দেৱতাৰ কাৰ্য সাধন কৰিছিল, খৰচি মাৰি লিখা।
উত্তৰঃ শ্ৰীকৃষ্ণই মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল। তেওঁ দেৱতাসকলক অমৃত খুৱাই দেৱতাৰ কাৰ্য সাধন কৰিছিল।
দেৱতা আৰু অসুৰসকলে সমুদ্ৰ মন্থন কৰি অমৃত উলিয়াইছিল। কিন্তু অসুৰসকলৰ হাতত অমৃত পৰাৰ আশংকাত দেৱতাসকল বিপদত পৰিছিল। এই সংকটত কৃষ্ণই এক অতি মোহিনী নাৰীৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি দেৱ-অসুৰ সকলোকে মোহিত কৰে। অসুৰসকল হতচকিত হৈ থকাৰ ছেগতে এই মোহিনীৰূপী কৃষ্ণই দেৱতাসকলক অমৃত বিতৰণ কৰি দিয়াৰ লগতে অসুৰসকলক অমৃতৰ সলনি মদৰ স্পৰ্শ কৰায়। এনেদৰে তেওঁ দেৱতাসকলক অমৰত্ব দান কৰি জগতৰ হিত সাধন কৰিছিল।
৪। মাকৰ কি কি গুণৰ কথা ক’বলৈ শিশু কৃষ্ণৰ লাজ লাগে বুলি কৈছিল? কথাখিনি তোমাৰ নিজৰ কথাৰে বহলাই লিখা।
উত্তৰঃ শিশু কৃষ্ণই মাক যশোদাৰ কেইটামান বিষয়ৰ কথা উল্লেখ কৰি কৈছিল যে সেইবোৰ কথা ভাবিলে তেওঁৰ লাজ লাগে আৰু মনত দুখ হয়। সেইবোৰ হ’ল:
- বাহৰ বাঁহী বজোৱাত কৃষ্ণৰ ওঁঠ ফাটি তেজ ওলোৱা সত্ত্বেও মাকে তেওঁলৈ সোণৰ বাঁহী এখন গঢ়াই নিদিয়া।
- গৰু চৰাবলৈ যাওঁতে মাকে দিয়া অল্প আহাৰ (এমুঠি ভাত) খাই তেওঁৰ পেট নভৰা।
- দিনটো গৰু চৰি ফুৰোঁতে কাঁইটে বিন্ধা সত্ত্বেও মাকৰ সেই কথাৰ কোনো খবৰ নথকা।
- চুলিত তেল নসানিয়েই থকা বাবে কৃষ্ণৰ কেঁকোৰা চুলিবোৰত ধূলি লাগি জঁটা বন্ধা।
কৃষ্ণৰ মতে, ৰাজপটেশ্বৰী হোৱা সত্ত্বেও মাকৰ এইবোৰ কৃপণতা আৰু উদাসীনতাৰ কথা ভাবিলে তেওঁৰ মনত অতি লাজ আৰু দুখ লাগে।
৫। চমুটোকা লিখাঃ
- (ক) বামনঃ বামন হৈছে বিষ্ণুৰ পঞ্চম অৱতাৰ। দৈত্যৰাজ বলিৰ অহংকাৰ খৰ্ব কৰিবলৈ বিষ্ণুৱে বামন (বাওঁনা ব্ৰাহ্মণ)ৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল। বলিয়ে যিকোনো বৰ দিবলৈ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াত বামনে মাথোঁ তিনি পদ ভূমি বিচাৰিছিল। দুপদ মাত্ৰকেৰে স্বৰ্গ আৰু মৰ্ত্যলোক দখল কৰাৰ পিছত তৃতীয় পদৰ বাবে বলিৰ মূৰত ভৰি দি তেওঁক পাতাললৈ প্ৰেৰণ কৰে। এনেদৰে দানৰ অহংকাৰী ৰজাজনক ছলনা কৰি বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড ৰক্ষা কৰিছিল।
- (খ) দেৱহুতিঃ দেৱহুতি হৈছে স্বয়ম্ভু মুনিৰ কন্যা আৰু কৰ্দম মুনিৰ পত্নী। তেওঁ জ্ঞানী-তাপসী মাতৃ আছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ আছিল মহৰ্ষি কপিল, যিয়ে মাতৃক সাংখ্য দৰ্শনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ জ্ঞান দান কৰিছিল।
- (গ) কপিলঃ কপিল হৈছে কৰ্দম মুনি আৰু দেৱহুতিৰ পুত্ৰ। তেওঁক সাংখ্য দৰ্শনৰ প্ৰৱৰ্তক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। হিন্দু শাস্ত্ৰমতে তেওঁ বিষ্ণুৰ এক অৱতাৰ। তেওঁৰ দৰ্শনই প্ৰকৃতি আৰু পুৰুষৰ তত্ত্ব বিশদভাৱে ব্যাখ্যা কৰিছিল।
- (ঘ) শ্ৰীধৰ কন্দলীঃ শ্ৰীধৰ কন্দলী মহাপুৰুষ শংকৰদেৱৰ পিছৰ কালৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ অসমীয়া বৈষ্ণৱ কবি। তেওঁৰ দুখন গুৰুত্বপূৰ্ণ কাব্য হ’ল ‘কাণখোৱা’ আৰু ‘ঘুনুচা কীৰ্তন’। ‘কাণখোৱা’ কাব্যখন নিচুকনি গীতৰ ঢংত ৰচিত, য’ত ভগৱান কৃষ্ণৰ বিভিন্ন লীলা-মাহাত্ম্য সহজ-সৰল ভাষাত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। আমাৰ পাঠ্য ‘কানাইৰ চাতুৰী’ এই ‘কাণখোৱা’ কাব্যৰে অন্তৰ্ভুক্ত।
- (ঙ) দৈৱকীঃ দৈৱকী হৈছে শ্ৰীকৃষ্ণৰ জন্মদাত্ৰী মাতৃ। তেওঁ বসুদেৱৰ পত্নী আৰু মথুৰাৰ ৰজা কংসৰ ভনীয়েক। কংসই এক ভৱিষ্যবাণী শুনি দৈৱকী-বসুদেৱক কাৰাগাৰত বন্দী কৰি থৈছিল আৰু দৈৱকীৰ সন্তান জন্ম হ’লে হত্যা কৰিছিল। কৃষ্ণ অষ্টম সন্তান হিচাপে জন্ম লৈ পিছলৈ কংসক বধ কৰি পিতৃ-মাতৃক মুক্তি দিয়াৰ লগতে তেওঁক কাৰাগাৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে।
৬। পাঠটিৰ কাহিনীভাগ তোমাৰ নিজৰ কথাৰে লিখা।
উত্তৰঃ ‘কানাইৰ চাতুৰী’ পাঠটোত শ্ৰীকৃষ্ণৰ এক শিশুসুলভ অভিমান আৰু ছলনাৰ মধুৰ দৃশ্য চিত্ৰিত হৈছে। এদিনাখন দুপৰীয়ালৈকে কৃষ্ণই শুই থাকোঁতে, তেওঁৰ সখি গোপ শিশুসকলে তেওঁক খেলিবলৈ মাতিবলৈ আহে। কৃষ্ণ নুঠাত সিহঁতে মাক যশোদাৰ ওচৰলৈ গৈ কৃষ্ণক জগাই দিবলৈ কয়। যশোদাই আহি কৃষ্ণক জগাই দিয়া আৰু পুৱা হৈ থকাৰ বাবে অলপ খঙো দেখুৱায়। ইয়াতে শিশু কৃষ্ণই অভিমান কৰি কয় যে তেওঁ আৰু নুঠে, চাৰি-পাঁচ দিনলৈ একো নাখায়ে শুই থাকিব।
কৃত্ৰিম অভিমানত ভৰা কৃষ্ণই মাতৃক নিজৰ দুখৰ কথা কৈ আগবাঢ়াই নিয়ে। তেওঁ কয় যে মাকে ভালকৈ খুৱাব নাজানে, কাঁইটে বিন্ধিলে খবৰ নলয়, চুলিত তেল নিদিয়াকৈ জঁটা বান্ধি থয়, আৰু সোণৰ বাঁহী এখনিও দিব নোৱাৰে। লগতে তেওঁ নিজৰ ঐশ্বৰিক মহিমাৰ কথাও উল্লেখ কৰি কয় যে, স্বয়ং নাৰায়ণ হৈ, মোহিনী ৰূপেৰে দেৱতাক অমৃত খুৱাই, বামন ৰূপে বলিক ছলনা কৰা তেওঁক মাকে ‘দধিচোৰ’, ‘মাটিখোৱা’ আদি বুলিহে মাতে। তেওঁ কয় যে তেওঁৰ বাবে যশোদাক ‘কাঠবাঁজী’ৰ অপবাদৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলেও মাকে তেওঁক মৰম নকৰে, গতিকে তেওঁ এতিয়া মথুৰালৈ গৈ দৈৱকী আইৰ ওচৰলৈ যাব।
কৃষ্ণৰ এই কেঁচুৱালি অভিমানৰ কথা শুনি মাক যশোদাৰ হৃদয় গলি যায়। তেওঁ কৃষ্ণক অফুৰন্ত মৰম কৰি ক্ষমা খোজে আৰু ভৱিষ্যতলৈ তেনেকুৱা নকৰিবলৈ কয়। ইয়াৰ পিছত কৃষ্ণইও মাকৰ কোলাত উঠি শান্ত হয়। পাঠটিৰ জৰিয়তে ভগৱানৰ মানৱলীলাৰ মধুৰ ৰূপ আৰু মাতৃ-পুত্ৰৰ মাজৰ অমায়িক সম্পৰ্কটি ফুটি উঠিছে।
৭। কৃষ্ণই বিভিন্ন সময়ত কি কি অৱতাৰ ধাৰণ কৰি কেনে কাৰ্য সাধন কৰিছিল পাঠৰ আলমত বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ পাঠ অনুসৰি কৃষ্ণই বিভিন্ন সময়ত তলত দিয়া ধৰণেৰে অৱতাৰ ধাৰণ কৰি বিশেষ কাৰ্য্য সাধন কৰিছিল:
- নাৰায়ণ ৰূপঃ নাৰায়ণ ৰূপত জলশয্যাত শয়ন কৰি বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ পালনকৰ্তা হিচাপে আছিল।
- চতুৰ্ভুজ ৰূপঃ দেৱতাসকলৰ সংকটৰ সময়ত চতুৰ্ভুজ ৰূপ ধাৰণ কৰি তেওঁলোকক ৰক্ষা কৰিছিল।
- মোহিনী ৰূপঃ সমুদ্ৰ মন্থনৰ পিছত অমৃতৰ হৰণ ৰোধ কৰিবলৈ কৃষ্ণই অপূৰ্ব সুন্দৰী ‘মোহিনী’ৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল। এই ৰূপেৰে অসুৰসকলক মোহিত কৰি দেৱতাসকলক অমৃত পান কৰাই তেওঁলোকক অমৰত্ব দান কৰিছিল।
- কপিল ৰূপঃ কৰ্দম মুনি আৰু দেৱহুতিৰ পুত্ৰ ৰূপে জন্ম লৈ মাতৃ দেৱহুতিক তত্ত্বজ্ঞান দান কৰি মুক্তিৰ পথ দেখুৱাইছিল।
- বামন ৰূপঃ দানৰ গৰ্বত উদ্ধত হৈ পৰা দৈত্যৰাজ বলিক দমন কৰিবলৈ বিষ্ণুৱে বামন (বাওঁনা ব্ৰাহ্মণ)ৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল। তিনি পদ ভূমি দানৰ ছলত বলিৰ সকলো সম্পত্তি দখল কৰি তেওঁক পাতাললৈ প্ৰেৰণ কৰে।
৮। কবিতাটোত “কাঠবাঁজী” বুলি কাক কৈছে? ইয়াৰ অৰ্থ কি? এই অপবাদৰ পৰা তেওঁক কোনে ৰক্ষা কৰিলে?
উত্তৰঃ কবিতাটোত “কাঠবাঁজী” বুলি যশোদাক কৈছে।
- অৰ্থঃ “কাঠবাঁজী”ৰ অৰ্থ হ’ল যি তিৰোতাৰ নিজৰ সন্তান নাথাকে বা সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰে।
- ৰক্ষাকৰ্তাঃ এই অপবাদৰ পৰা যশোদাক শ্ৰীকৃষ্ণই ৰক্ষা কৰিছিল। কিয়নো, কৃষ্ণই যশোদাৰ ঘৰত পুত্ৰৰূপে জন্ম (ডাঙৰ-দীঘল) লোৱাৰ বাবেই সমাজে তেওঁক ‘কাঠবাঁজী’ বুলি ঠাট্টা কৰাৰ সুযোগ পোৱা নাছিল।
৯। তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰাঃ
- (ক) “কাঠবাঁজী বুলি জগতে হাসয়, দেখিলে সুমৰে হৰি। মই আসি তোৰ ঘৰে পুত্ৰ ভৈলো, সিটো দুখ দূৰ কৰি।”
উত্তৰঃ এই শাৰীকেইটাৰ জৰিয়তে কৃষ্ণই মাতৃ যশোদাক সোঁৱৰাই দিছে যে, তেওঁৰ নিজৰ কোনো সন্তান নথকা বাবে সমাজৰ মানুহে তেওঁক ‘কাঠবাঁজী’ বুলি হাঁহিছিল। এই অপমান আৰু দুখৰ কথা সদায় মাতৃৰ মনত আছিল। কৃষ্ণই কৈছে যে তেওঁ স্বয়ং ভগৱান হৰি হৈ যশোদাৰ ঘৰত পুত্ৰৰূপে অৱতীৰ্ণ হৈ সেই মনৰ দুখ আৰু সমাজৰ অপবাদ দূৰ কৰিছে। ইয়াৰে কৃষ্ণৰ ভক্তপৰায়ণতা আৰু মাতৃৰ প্ৰতি থকা মৰমৰ ভাৱ প্ৰকাশ পাইছে। - (খ) “মোহিনী স্বৰূপে অমৃত পিয়ালো, সাধিলো দেৱৰ কাম। তোমাৰ ঘৰে আসি বৰ যশ পাইলো, লৈলো দধিচোৰ নাম।”
উত্তৰঃ ইয়াত কৃষ্ণই নিজৰ ঐশ্বৰিক মহিমা আৰু মানৱলীলাৰ কৌতুকৰ বিপৰীতে থকা কথা কৈছে। তেওঁ কৈছে যে তেওঁ মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰি দেৱতাসকলক অমৃত পান কৰুৱাই এক মহৎ কাম সাধন কৰিছে। কিন্তু সেইজনাই যশোদাৰ ঘৰত আহি মাতৃৰ পৰা ‘দধিচোৰ’ (দৈ চোৰ) নামহে পালে। ইয়াৰ দ্বাৰা কবিয়ে দেখুৱাব বিচাৰিছে যে ভগৱানেও ভক্তৰ চকুত সৰল শিশু হৈ পৰে। মাতৃৰ বাবে তেওঁৰ সকলো মহিমা তুচ্ছ, কিয়নো মাকে তেওঁক কেৱল নিজৰ দুষ্টু ল’ৰাহে দেখে। - (গ) “মই নাৰায়ণ জগত কাৰণ, তুমি গোৱালৰ জীউ। তথাপি তোহাক দেখন্তে ডৰত উৰি যায় মোৰ জীউ।”
উত্তৰঃ এই শাৰীকেইটাৰ জৰিয়তে কবিয়ে কৃষ্ণৰ ঈশ্বৰ আৰু মানৱ – এই দুই ৰূপৰ মাজৰ বিৰোধাভাস (Paradox) ফুটি তুলিছে। কৃষ্ণই কৈছে যে তেওঁ স্বয়ং নাৰায়ণ, সমগ্ৰ জগতৰ সৃষ্টিৰ কাৰণ, আৰু যশোদা মাতৃ এগৰাকী সাধাৰণ গোৱালৰ জীয়াৰীহে। তথাপিও, এইজনী সাধাৰণ মাতৃৰ শাসনৰ ভয়ত তেওঁৰ প্ৰাণ উৰি যায়। ইয়াৰে ভগৱানৰ বাৎসল্য ৰসত নিমজ্জিত হোৱা, মাতৃৰ সমুখত সকলো ক্ষমতা হেৰুওৱা মানৱীয় ৰূপটোৱেই প্ৰকাশ পাইছে।
ভাষাবিষয়ক:
১। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ আধুনিক ৰূপ লিখাঃ
- (ক) আসি → আহি
- (খ) খেড়ি → খেলা
- (গ) পুহাইল → পুৱাল
- (ঘ) নুজুৰাই → জুৰ নাপৰে (অশান্তি থাকে)
- (ঙ) বিগুটিয়া → ঠাট্টা কৰা, সম্বোধন কৰি মতা
- (চ) কিসৰ → কিহৰ (কোন বস্তুৰ)
২। তলত দিয়া শব্দকেইটাৰ লিংগ পৰিৱৰ্তন কৰাঃ
- (ক) সুন্দৰী → সুন্দৰ (পুংলিংগ)
- (খ) মাতৃ → পিতৃ (পুংলিংগ)
- (গ) মামা → মামী (স্ত্ৰীলিংগ)
৩। বিপৰীত শব্দ লিখাঃ
- (ক) বিশ্বাস → অবিশ্বাস
- (খ) দোষ → গুণ
- (গ) আনন্দ → বিষাদ, দুখ
- (ঘ) অপমান → সন্মান
- (ঙ) অমৃত → বিষ
Next Chapter 14 : ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই
SEBA Class 10 Assamese (MIL) – All Chapters Question Answer – সকলো অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰ
🔔 দ্ৰষ্টব্য (Notice)
এই পৃষ্ঠাত পাঠ্যপুথিৰ মূল প্ৰশ্নোত্তৰবোৰ বিনামূলীয়াকৈ দিয়া হৈছে।
অতিৰিক্ত Study Materials — সকলো Q&A, MCQs, Model Papers & Expected Questionsৰ বাবে⬇️
