SEBA Class 10 Social Science Chapter 13 Political Science Question Answer – অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন
class 10 Social Science chapter 13 question answer
class 10 Social Science chapter 13 question answer assamese medium
দশম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান পাঠ্যপুথিৰ 13 নং অধ্যায় “অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন”ৰ সকলো পাঠভিত্তিক প্ৰশ্ন-উত্তৰ ইয়াত সুন্দৰকৈ সহজ সৰল ভাষাত দিয়া হৈছে।
পাঠভিত্তিক প্ৰশ্ন-উত্তৰ
অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (এটা বাক্যত ব্যাখ্যা কৰা)
১) (ক) অৰ্থনৈতিক বিকাশ
উত্তৰঃ দেশ এখনৰ মুঠ জাতীয় আয় আৰু জনমূৰি আয়ৰ পৰিমাণ স্থায়ীভাৱে আৰু দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা প্ৰক্ৰিয়াকে অৰ্থনৈতিক বিকাশ বোলে।
(খ) অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন
উত্তৰঃ দেশ এখনৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ লগতে সামাজিক বিকাশ, আয়ৰ সুষম বিতৰণ, জীৱনৰ মানদণ্ডৰ উন্নয়ন আদি সামৰি লোৱা এক বৃহৎ আৰু বহুমুখী প্ৰক্ৰিয়াক অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন বোলে।
(গ) মানৱ উন্নয়ন
উত্তৰঃ জনসাধাৰণৰ শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু জীৱনধাৰণৰ মান উন্নত কৰি তেওঁলোকৰ সামগ্ৰিক সুখ-সমৃদ্ধি আৰু সামৰ্থ্য বিকাশৰ হকে কৰা কামক মানৱ উন্নয়ন বোলে।
(ঘ) অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনা
উত্তৰঃ কেন্দ্ৰীয়ভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা সময়সীমাৰ ভিতৰত নিৰ্দিষ্ট অৰ্থনৈতিক লক্ষ্য পূৰণৰ বাবে গ্ৰহণ কৰা কাৰ্যসূচী আৰু নীতিৰ ব্যৱস্থাপনাক অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনা বোলে।
(ঙ) গণতান্ত্ৰিক পৰিকল্পনা
উত্তৰঃ যি পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰা, অনুমোদন আৰু কাৰ্যকৰীকৰণৰ প্ৰতিটো পৰ্যায়ত জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ আৰু মতামত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি তৈয়াৰ কৰা হয়, তাক গণতান্ত্ৰিক পৰিকল্পনা বোলে।
(চ) উদাৰীকৰণ
উত্তৰঃ দেশৰ অৰ্থনীতিত চৰকাৰী হস্তক্ষেপ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কমাই ব্যক্তিগত খণ্ড আৰু বজাৰৰ শক্তিক অধিক স্বাধীনতা প্ৰদান কৰাকে উদাৰীকৰণ বোলে।
(ছ) ব্যক্তিগতকৰণ
উত্তৰঃ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ (চৰকাৰী মালিকানাধীন) অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ মালিকানা, নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ব্যৱস্থাপনা ব্যক্তিগত খণ্ডলৈ হস্তান্তৰ কৰাকে ব্যক্তিগতকৰণ বোলে।
(জ) গোলকীকৰণ বা বিশ্বায়ন
উত্তৰঃ পৰিবহণ আৰু যোগাযোগৰ উন্নতিৰ বাবে বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশৰ অৰ্থনীতি, সংস্কৃতি আৰু ৰাজনীতিৰ মাজত ঘনিষ্ঠ সংযোগ স্থাপন হোৱা প্ৰক্ৰিয়াক গোলকীকৰণ বা বিশ্বায়ন বোলে।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
২) অৰ্থনৈতিক বিকাশ আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ দুটা প্ৰধান পাৰ্থক্য উল্লেখ কৰা।
| পাৰ্থক্যৰ ক্ষেত্ৰ | অৰ্থনৈতিক বিকাশ | অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন |
|---|---|---|
| অৰ্থ | ইয়াৰ অৰ্থ সীমিত। ই জাতীয় আয় আৰু জনমূৰি আয়ৰ পৰিমাত্ৰিক বৃদ্ধিক বুজায়। | ইয়াৰ অৰ্থ বহল। ই অৰ্থনৈতিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক আদি বহুমুখী পৰিৱৰ্তনক সামৰি লয়। |
| গুৰুত্ব | ইয়াত আয়ৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। | ইয়াত আয়ৰ সুষম বিতৰণ, দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস আৰু জীৱনৰ গুণগত মান উন্নয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। |
৩) মানৱ উন্নয়নৰ তিনিটা সূচক কি কি?
উত্তৰঃ মানৱ উন্নয়নৰ তিনিটা মুখ্য সূচক হ’ল—
(i) দীৰ্ঘ আৰু স্বাস্থ্যৱান জীৱন (প্ৰত্যাশিত আয়ুস),
(ii) জ্ঞানৰ প্ৰাপ্তি (শিক্ষা বা সাক্ষৰতাৰ হাৰ),
(iii) সুচল জীৱনধাৰণৰ মানদণ্ড (জীৱনধাৰণৰ মানদণ্ড)।
৪) সমষ্টিগত পছন্দৰ বিস্তাৰ সাধন হৈছে বুলিলে কি বুজিবা?
উত্তৰঃ এনে এক অৱস্থাক বুজায় য’ত জনসাধাৰণে নিজৰ জীৱনৰ বিষয়ত বাছনি কৰাৰ, সিদ্ধান্ত লোৱাৰ আৰু নিজৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰাৰ অধিকাৰ আৰু সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পায়। মানৱ উন্নয়নৰ ফলত ব্যক্তিয়ে অধিক শিক্ষা, সুস্বাস্থ্য, অৰ্থনৈতিক সুযোগ পায়, যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ সামূহিক পছন্দৰ বিকাশ হয় আৰু জীৱনৰ মান উন্নত হয়।
৫) ভাৰতবৰ্ষৰ পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনাৰ তিনিটা মূল লক্ষ্য উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ভাৰতৰ পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনাৰ মূল লক্ষ্য তিনিটা হ’ল—
(i) অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ হাৰ দ্ৰুততৰ কৰা।
(ii) দেশৰ সামাজিক আৰু আয়গত বৈষম্য দূৰ কৰা।
(iii) দৰিদ্ৰতা নিৰ্মূল কৰা।
৬) NITI আয়োগৰ সদস্যসকল কোন কোন?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী NITI আয়োগৰ অধ্যক্ষ। আন সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছে— এজন উপাধ্যক্ষ, সকলো ৰাজ্যৰ মুখ্যমন্ত্ৰীসকল আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ উপ-ৰাজ্যপালসকল, কেইবাগৰাকী কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী, মুখ্যকাৰ্যবাহী বিষয়া আৰু নিৰ্দিষ্ট বিষয়ৰ বিশেষজ্ঞ।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
৭) ভাৰতবৰ্ষৰ পৰিকল্পিত অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ প্ৰথমছোৱা (১৯৫১-১৯৯১) আৰু দ্বিতীয়ছোৱা (১৯৯১ ৰ পৰা বৰ্তমানলৈ) ৰ মাজত থকা এটা মূল পাৰ্থক্য ব্য়াখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ দুয়োটা সময়ছোৱাৰ মাজত থকা এক গুৰুত্বপূর্ণ পাৰ্থক্য হ’ল অৰ্থনীতিৰ মূল চালিকাশক্তি আৰু দিশাৰ্থৰ পৰিৱৰ্তন।
-
প্ৰথমছোৱা (১৯৫১-১৯৯১): এই সময়ছোৱাত ভাৰতীয় অৰ্থনীতিত ৰাজহুৱা খণ্ডৰ আধিপত্য আছিল। অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ মূল লক্ষ্য আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ নেতৃত্বত বৃহৎ উদ্যোগ স্থাপন আৰু সমাজবাদী আদৰ্শৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি মিশ্ৰিত অৰ্থনীতি গঢ়ি তোলা। ব্যক্তিগত খণ্ডৰ ভূমিকা গৌণ আছিল। উন্নয়নৰ গতি আশানুৰূপ নাছিল, আৰু বহুতো ৰাজহুৱা উদ্যোগ লোকচানৰ সন্মুখীন হৈছিল।
-
দ্বিতীয়ছোৱা (১৯৯১ৰ পৰা বৰ্তমানলৈ): ১৯৯১ চনৰ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ পিছত ভাৰতে সংস্কাৰ নীতি (LPG) গ্ৰহণ কৰে। এই সময়ছোৱাত ৰাজহুৱা খণ্ডৰ আধিপত্য কমি আহে। অৰ্থনীতিৰ গুৰুত্ব ব্যক্তিগতকৰণ (Privatisation), উদাৰীকৰণ (Liberalisation) আৰু গোলকীকৰণ (Globalisation)ৰ ওপৰত স্থানান্তৰিত হয়। ফলত দেশৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ হাৰ বৃদ্ধি পায়, বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ ভাণ্ডাৰ বৃদ্ধি পায় আৰু বিশ্ব বজাৰত ভাৰতৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি পায়।
৮) ভাৰতবৰ্ষত অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰ প্ৰৱৰ্তনৰ তিনিটা মূল কাৰণ চমুকৈ ব্য়াখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ ১৯৯১ চনত ভাৰতে ব্যাপক অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰ আৰম্ভ কৰাৰ মূল কাৰণ তিনিটা হ’ল—
(i) অভ্যন্তৰীণ অৰ্থনৈতিক সংকট: দেশৰ বহুতো ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ লোকচানৰ সন্মুখীন হৈ ৰুগ্ণ হৈ পৰিছিল। মুদ্ৰাস্ফীতি বেছি আছিল, আৰু চৰকাৰী বিত্তীয় ঘাটিয়ে সমস্যা বৃদ্ধি কৰিছিল।
(ii) ভাৰতীয় নীতি আয়োগ (প্লেনিং কমিছন)ক NITI আয়োগৰ দ্বাৰা প্ৰতিস্থাপন কৰা হৈছিল।
(iii) গুৰুত্বপৰ্ণ বৈদেশিক সংকট: ১৯৯০-৯১ চনত ভাৰতৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ ভাণ্ডাৰ অতি কমি গৈছিল, দেশখন দেউলীয়া হোৱাৰ সীমালৈ আহিছিল। বৈদেশিক ঋণ পৰিশোধ কৰিবলৈ যথেষ্ট মুদ্ৰা নাছিল। এই পৰিস্থিতিতেই জৰুৰীকালীন সংস্কাৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।
৯) অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰৰ তিনিটা সুফল উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ১৯৯১ চনৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰৰ তিনিটা গুৰুত্বপূর্ণ সুফল হ’ল—
(i) অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ হাৰ বৃদ্ধি: সংস্কাৰৰ পিছত ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ হাৰ উল্লেখযোগ্যভাৱে বাঢ়িছিল। দেশ এক বিশ্ব অৰ্থনৈতিক শক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়।
(ii) বৈদেশিক বিনিময় ভাণ্ডাৰ বৃদ্ধি: বিদেশী পুঁজি বিনিয়োগ আৰু ৰপ্তানি বৃদ্ধিৰ বাবে ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকত জমা বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ পৰিমাণ বহুগুণে বৃদ্ধি পাইছে।
(iii) বিভিন্ন খণ্ডত বিনিয়োগ বৃদ্ধি: উদাৰীকৰণৰ ফলত বিদেশী প্ৰত্যক্ষ বিনিয়োগ (FDI) বৃদ্ধি পালে, যাৰ ফলত বহুতো নতুন উদ্যোগ স্থাপিত হ’ল আৰু নিযুক্তিৰ সুযোগ সৃষ্টি হ’ল।
১০) অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰ প্ৰৱৰ্তনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা দুটা অসুবিধা চমুকৈ ব্য়াখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ সংস্কাৰে যদিও বহু সুফল আনিছিল, ইয়াৰ দুটা অসুবিধাও লক্ষ্য কৰা গৈছিল—
(i) অৰ্থনৈতিক বৈষম্য বৃদ্ধি: সংস্কাৰৰ ফলাফল সৰ্বসাধাৰণৰ মাজত সমানভাৱে বিতৰিত নহ’ল। চহৰ আৰু গাওঁৰ মাজত, দক্ষ লোক আৰু অদক্ষ লোকৰ মাজত, বিভিন্ন শিল্পৰ মাজত আয়ৰ বৈষম্য বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিলে।
(ii) সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ: গোলকীকৰণৰ বাবে বিশ্বসংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পালে। বহুক্ষেত্ৰত ই স্থানীয় সংস্কৃতি, ভাষা আৰু সৰু উদ্যোগৰ ওপৰত চাপ সৃষ্টি কৰে বুলি অভিযোগ উঠে, যাৰ ফলত নিজস্ব সাংস্কৃতিক পৰিচয় ৰক্ষা কৰাটো এক প্ৰত্যাহ্বান হৈ পৰে।
১১) অসমৰ চলিত পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনাৰ ছটা প্ৰধান লক্ষ্য উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ অসমৰ চলিত পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনাৰ ছটা প্ৰধান লক্ষ্য হ’ল—
(i) জৈৱবৈচিত্ৰ্য ৰক্ষা কৰি জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ সমস্যাৰ মোকাবিলা কৰা।
(ii) কৃষিখণ্ডৰ বাৰ্ষিক উন্নয়নৰ হাৰ ৬ৰ পৰা ৮ শতাংশলৈ বৃদ্ধি কৰা।
(iii) দৰিদ্ৰতা আৰু অৰ্থনৈতিক বৈষম্য হ্ৰাস কৰাৰ বাবে বিভিন্ন আঁচনি গ্ৰহণ কৰা।
(iv) শক্তি খণ্ডত আত্মনিৰ্ভৰশীলতা অৰ্জন কৰা আৰু ইয়াৰ পৰিবহণ আৰু বিতৰণ ব্যৱস্থা আধুনিকীকৰণ কৰা।
(v) বানপানী আৰু গৰাখহনীয়াৰ সমস্যাৰ বিজ্ঞানসন্মত সমাধানৰ ব্যৱস্থা কৰা।
(vi) আগন্তুক কেইটামান দশকৰ ভিতৰত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ হাৰ ১০ শতাংশলৈ উন্নীত কৰা।
